Resultaten onderzoek Vrijwilligerswerk in Waterland

31-Dec-2012
In het kader van de jaarlijkse verantwoordingsverplichting heeft de gemeente Waterland het vrijwilligerswerk gekozen als onderzoeksthema voor het jaar 2012. De gemeente wenst inzicht in de motieven van vrijwilligers en niet-vrijwilligers en wil weten welke ondersteuningsbehoefte er onder hen leeft. In februari 2012 is een aantal inwoners uitgenodigd een online vragenlijst in te vullen. In totaal deden 451 inwoners mee, waaronder 260 vrijwilligers en 191 niet-vrijwilligers.

Uit de Regionale omnibusenquête Landsmeer, Purmerend, Zeevang en Waterland (2010) blijkt dat 34 procent van de volwassenen actief is als vrijwilliger. Dit betekent dat 66 procent geen vrijwilligerswerk doet. Toch ligt er een potentieel aan vrijwilligers: de meerderheid van de niet-vrijwilligers (65 procent) in Waterland zou wellicht wel vrijwilligerswerk willen doen. De drie belangrijkste redenen om geen vrijwilligerswerk te doen zijn:

1) tijdgebrek vanwege betaald werk of een studie,
2) geen verplichtingen
willen hebben en
3) tijdgebrek wegens intensieve vrijetijdsbesteding. Andere redenen die genoemd worden als reden om geen vrijwilligerswerk te doen zijn: geen tijd door het gezin of door zorg voor buren of familieleden en geen interesse in vrijwilligerswerk. Twaalf procent van de niet-vrijwilligers is onbekend met de mogelijkheden.

Waarom doen vrijwilligers hun vrijwilligerswerk? Het zich verdienstelijk willen maken voor anderen is voor de meeste vrijwilligers de reden om vrijwilligerswerk te doen. Zeventien procent van de vrijwilligers geeft aan dat zij ‘tijd over hebben’ en ‘nuttig bezig willen zijn’. Daarnaast geldt in twee van
de tien gevallen dat het vrijwilligerswerk wordt gedaan bij de vereniging of organisatie waarbij de vrijwilliger of diens gezinsleden is aangesloten. De meerderheid van de vrijwilligers ontvangt geen ondersteuning bij het vrijwilligerswerk en zegt dit ook niet te missen. Het deel dat wel ondersteuning ontvangt, maakt vooral gebruik van scholing, een vrijwilligersverzekering of een onkostenvergoeding. De meeste vrijwilligers hebben zowel inspraak over de uitvoering als de mogelijkheid om met anderen ervaringen uit te wisselen over het vrijwilligerswerk. Iets minder ondersteuning ervaart men op het gebied van kennisdeling. Zo ontvangt lang niet iedere vrijwilliger duidelijke instructies. Ook weet de meerderheid niet hoe zij verzekerd zijn in geval van schade of een ongeval.

Samenvatting
De vrijwilligers van Waterland zetten zich veelal met plezier in voor hun medemens en de maatschappij en ontvangen hiervoor voldoende waardering. Plichtsgevoel speelt voor een vijfde deel (ook) een rol. Hoewel de meerderheid van de vrijwilligers geen direct gemis aan ondersteuning aangeeft, is er bij een deel van de vrijwilligers wel sprake van gebrekkige mogelijkheden voor kennisdeling, opleiding en (voorlichting over) de verzekering.
Organisaties in Waterland die op zoek zijn naar vrijwilligers, vissen zeker niet in een lege vijver. De meerderheid van de niet-vrijwilligers is eventueel wel bereid om vrijwilligerswerk te doen. Ze vinden het echter lastig om voorwaarden te noemen die daarvoor kunnen zorgen. Tijdgebrek is een belangrijke reden om (tijdelijk) geen vrijwilligerswerk te doen, maar een (betere) ontsluiting van de markt van vraag en aanbod aan vrijwilligers kan mogelijk wel voor meer toeleiding naar vrijwilligerswerk leiden.